१. श्रीकृष्ण जन्माष्टमी

सनातन संस्कृतिमा श्रीकृष्ण जन्माष्टमी केवल एउटा पर्व मात्र नभएर अज्ञानतामाथि ज्ञान, अधर्ममाथि धर्म, र अन्यायमाथि न्यायको शाश्वत विजयको प्रतीक हो। द्वापर युगमा जब कंसको अत्याचार र आसुरी शक्तिहरूको दमनले पृथ्वी आक्रान्त बनेकी थिइन्, तब भाद्रपद कृष्णपक्षको अष्टमी तिथि, रोहिणी नक्षत्रको घोर मध्यरातमा भगवान् विष्णुले आफ्नो आठौँ अवतारका रूपमा मथुराको कारागारमा देवकी र वसुदेवको कोखबाट जन्म लिनुभयो।

मध्यरातको आध्यात्मिक सन्देश: भगवान् श्रीकृष्णको जन्म मध्यरातको निष्पट्ट अँध्यारोमा हुनुको गहिरो तात्विक अर्थ छ। जब मानव जीवन सांसारिक मोह, अज्ञानता र निराशाको घोर अन्धकारमा डुब्छ, तब ईश्वरको प्रकाश (सत्य र चेतना) हृदयमा प्रकट हुन्छ। मध्यरातमा जन्मिएका बालकृष्णलाई वसुदेवले उग्र रूपमा बगिरहेकी यमुना नदी पार गराएर गोकुलका नन्दबाबा र माता यशोदाको घरमा पुर्‍याएका थिए। त्यसैले अष्टमीको मध्यरातमा जन्मोत्सवको पूजा, भजन-कीर्तन र उपवास समापन गरिन्छ भने त्यसपछिका दिनहरूमा नन्दोत्सव र नगर-नगरमा भव्य रथयात्रा निकालेर उल्लास मनाउने परम्परा चलेको हो।

२. रथयात्रा के हो? मन्दिरबाट भगवान् किन बाहिर निस्कन्छन्?

सामान्यतया मन्दिरको गर्भगृहभित्र प्रतिस्थापित विग्रहलाई वर्षमा एकपटक काठको कलात्मक, विशाल र सुसज्जित रथमा विराजमान गराएर नगरवासीका दैलो-दैलोमा परिक्रमा गराउने विधिलाई रथयात्रा भनिन्छ। तर, यसको पछाडि तीन विशिष्ट आध्यात्मिक र सामाजिक रहस्यहरू लुकेका छन्:

३. यस वर्षको भव्य रथ: मनमोहक वास्तुकला र कलात्मक सजावट

दमक नगरको ११औँ श्रीकृष्ण रथयात्राका लागि राधाकृष्ण मन्दिर (दमक–७) परिसरमा तयार गरिएको रथ यस पटक विशेष आकर्षणको केन्द्र बनेको छ। प्राकृतिक काठको पारम्परिक संरचना, मखमली वस्त्र, ताजा पुष्पमाला, र भव्य छत्रसहित सिँगारिएको यो रथले दमकको धार्मिक पर्यटन र मौलिक शिल्पकलालाई उजागर गरेको छ:

४. भिडियो झलक: दमक रथयात्राको उल्लासमय इतिहास (२०८१)

दमकको सडकमा हजारौँ श्रद्धालु भक्तजनहरूको उपस्थिति, भजन-कीर्तन र स्थानीय झाँकीहरूको जीवन्त दृश्यावलोकन:

५. रथयात्रा परिक्रमा मार्ग

👉 मोबाइल वा कम्प्युटरमा दायाँ-बायाँ स्क्रोल गरी वा सीधा हेरेर परिक्रमा मार्गका प्रमुख स्टेशनहरू अवलोकन गर्नुहोस्:

⚠️ श्रद्धालु भक्तजनहरूका लागि सुरक्षा अपिल

रथयात्रामा लाखौँ भक्तजनको सहभागिता रहने भएकाले आयोजक तथा स्थानीय सुरक्षा निकायले निम्न सावधानीहरू अपनाउन विशेष अनुरोध गरेका छन्:

• बहुमूल्य वस्तु नबोकौँ: सुनका गरगहना, महँगा मोबाइल तथा अनावश्यक नगद बोकेर भीडभाडमा नजानुहोला।
• बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिकको रेखदेख: भीडमा बालबालिका हराउन सक्ने हुँदा हात नछोड्ने तथा उनीहरूको खल्तीमा सम्पर्क नम्बर राखिदिनुहोला।
• घर पूर्ण रूपमा खाली नछोडौँ: परिवारका सबै सदस्य रथयात्रामा जाँदा घरको झ्यालढोका राम्रोसँग बन्द गरी छिमेकीलाई जानकारी गराउनुहोला।
• रेलिङ र छतबाट सुरक्षित दर्शन: घरका कमजोर पर्खाल, बिजुलीको तार नजिक रहेका संरचना वा भीड भएका छतमा जोखिमपूर्ण तरिकाले नबस्नुहोला।
• आपत्कालीन सहयोग: कुनै पनि समस्या वा शंकास्पद गतिविधि देखिएमा तत्काल नेपाल प्रहरीको १०० मा सम्पर्क गर्नुहोला।

Shree Krishna Janmashtami & The 11th Annual Damak Rath Yatra 2026

Shree Krishna Janmashtami honors the transcendental advent of Lord Krishna—the eighth avatar of Lord Vishnu—who appeared at midnight in Mathura during the dark fortnight of Bhadrapada to dismantle oppression and restore Dharma. The subsequent celebrations culminate in the historic tradition of the Rath Yatra (Chariot Procession), wherein consecrated deities emerge from sanctified shrines into public streets.

In Sanatana philosophy, drawing inspiration from the Katha Upanishad, the chariot allegorizes the human physical vessel (body), where the intellect acts as the charioteer and the soul is the passenger. Pulling the sacred ropes signifies collective surrender to divine will and dissolves distinctions of caste, wealth, and status.

In Damak, Jhapa (Eastern Nepal), the 11th Shree Krishna Rath Yatra commences from the Radha Krishna Mandir (Damak-7) on Saturday, Bhadra 20, 2083 BS (September 5, 2026). Parading through key landmarks including Hanuman Mandir, Lekhnath Chowk, Area Police Office, Jaycees Chowk, Devkota Chowk, Shankhadhar Chowk, Bhrikuti Chowk, Bhanu Chowk, Phalgunanda Chowk, and the Damak Municipality compound, the festival exemplifies community solidarity: all voluntary offerings and donations will be directed to the Prime Minister’s Disaster Relief Fund to aid Rasuwa flash flood victims.